---

De ontvoering en moord op topman Gerrit Jan Heijn in 1987 behoort tot de meest aangrijpende misdrijven in de Nederlandse geschiedenis. De dader, Ferdi Elsas, begon zijn carrière als idealist, maar zijn leven nam een dramatische wending die leidde tot een daad die het land maandenlang in zijn greep hield.

Een idealistisch begin

In 1983 werd Ferdi Elsas, destijds 40 jaar oud en vliegtuigbouwkundig ingenieur, aangenomen door de Stichting Banenplan Nijmegen. In een tijd van hoge werkloosheid richtte de stichting zich op het creëren van banen. Elsas slaagde erin om verouderde octrooien bij universiteiten nieuw leven in te blazen en daarmee werkgelegenheid te scheppen. Hij ontving hiervoor aanzienlijke subsidie van het Ministerie van Sociale Zaken. Zijn honorarium werd via een door hemzelf opgerichte stichting uitbetaald, en met de gemeente Nijmegen werd een adviserende rol overeengekomen.

Na ruim twee jaar goede samenwerking besloten vier bestuursleden zich onverwachts terug te trekken en een nieuwe stichting op te richten, zonder medeweten van Elsas. Deze nieuwe stichting zette het project voort en ontving dezelfde subsidie. Elsas voelde zich buiten spel gezet, verloor zijn inkomstenbron en raakte in financiële problemen. Wat volgde, was een afglijding die zou eindigen in een tragedie.

Van schulden naar misdaad

Gedreven door frustratie en een behoefte aan wraak beraamde Elsas een plan om de vier voormalig bestuursleden iets aan te doen. Daarvoor had hij geld nodig. Via een kennis hoorde hij over Gerrit Jan Heijn, een welgestelde industrieel en lid van de Ahold-familie. Het idee om Heijn te ontvoeren werd geboren.

In 1986 begon Elsas met voorbereidingen. Hij verzamelde allerlei materialen, waaronder een wapen, valse kentekenplaten, vermommingen en opnameapparatuur. Maandenlang observeerde hij de villa van Heijn in Bloemendaal. Uiteindelijk voerde hij op 9 september 1987 zijn plan uit.

Ontvoering en moord

Die ochtend stapte Gerrit Jan Heijn zoals gebruikelijk in zijn auto. Op dat moment stapte Elsas gewapend in. Heijn werd gedwongen naar een andere auto over te stappen en vastgeketend aan de passagiersstoel. Via de Veluwe reed Elsas met hem naar de bossen bij Doorwerth. Na urenlang rondrijden en een mislukte ontsnappingspoging van Heijn, bracht Elsas hem naar een door hemzelf gegraven graf en schoot hem daar dood.

Om de indruk te wekken dat Heijn nog in leven was, liet Elsas hem vooraf een cassettebandje inspreken. Later stuurde hij dit bandje, samen met de bril en een afgesneden vingerkootje van Heijn, naar diens familie.

Maandenlange misleiding

Elsas hield de familie Heijn wekenlang in de waan dat hun geliefde nog in leven was. Via brieven, bandjes en dreigingen eiste hij losgeld: 7,7 miljoen gulden in contanten en edelstenen. Op 27 november 1987 werd het losgeld op een geheime plek langs de A12 neergelegd. Elsas haalde het op, verstopte het en keerde terug naar huis. De familie hoorde echter niets meer.

Pas maanden later, in februari 1988, doken bankbiljetten uit het losgeld op. De politie zette een val op in een slijterij in Amsterdam-Noord, waar Elsas werd herkend. Na wekenlange observatie werd hij op 6 april 1988 gearresteerd. Diezelfde dag bekende hij de moord en wees hij de politie de plek aan waar het lichaam van Gerrit Jan Heijn begraven lag.

Oordeel en nasleep

Elsas werd in december 1988 veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf en tbs wegens ontvoering, afpersing en moord. Tijdens zijn proces toonde hij geen spijt en verklaarde hij Heijn als een ‘doelwit’ te hebben gezien in een ‘militaire operatie’.

Na jarenlange tbs-behandeling en strafvermindering vanwege goed gedrag werd hij in 2001 vrijgelaten. Hij vestigde zich met zijn vrouw in Ruurlo. In 2009 kwam hij bij een verkeersongeluk om het leven terwijl hij op de fiets onderweg was naar zijn tandarts.

Een zaak die het land raakte

De moord op Gerrit Jan Heijn was niet alleen een misdaad tegen een prominent zakenman, maar liet diepe psychologische littekens achter in de Nederlandse samenleving. Het vertrouwen in de menselijkheid van de ander werd ernstig geschonden. Wat begon als een idealistische inzet voor werkgelegenheid eindigde in een daad van koelbloedig geweld – een wrang symbool voor hoe rancune en wrok kunnen ontsporen in tragedie.

---