BIGGEKERKE – Op maandag 13 september 2021 werd het rustige dorp Biggekerke opgeschrikt door een brute moord op de 67-jarige Henk Cijsouw, een geliefd dorpsbewoner en toegewijde vader. De dader bleek zijn eigen ex-schoonzoon: de 36-jarige Arie van den D. uit Middelburg. Wat begon als een relatieconflict groeide uit tot een huiveringwekkend familiedrama, waarbij psychische stoornissen, onverwerkt verlies en religieuze overtuigingen samenkwamen in een dodelijke uitbarsting van geweld.

Het slachtoffer: Henk Cijsouw

Henk Cijsouw stond bekend als een vriendelijke en gelovige man, een centrale figuur binnen zijn familie en geliefd in de gemeenschap van Biggekerke. Samen met zijn vrouw woonde hij op een boerderij waar ook hun dochter tijdelijk verbleef vanwege huwelijksproblemen met Van den D. Cijsouw was actief binnen de reformatorische gemeenschap, bekend om zijn rustige aard en zijn rol als stabiele vaderfiguur.

De dader: Arie van den D.

Arie van den D., oorspronkelijk afkomstig uit Middelburg, was getrouwd met de dochter van Henk Cijsouw. Het echtpaar had kinderen, maar het huwelijk was al enige tijd problematisch. Van den D. worstelde met sociale interacties en had een beperkt netwerk. Hij was intelligent, maar emotioneel instabiel. Psychiatrische rapporten stelden vast dat hij leed aan een autismespectrumstoornis, gecombineerd met trekken van borderline, narcisme en antisociale persoonlijkheidsstoornissen.

Wat de situatie extra schrijnend maakte, was dat Van den D. zichzelf als diepgelovig beschouwde en in aanloop naar de moord een online kerkdienst had gevolgd. In plaats van troost te vinden, radicaliseerde hij in zijn denken. In zijn beleving werd hij “geweigerd” door zijn schoonfamilie en zag hij zichzelf als slachtoffer van verraad. Uit psychiatrische evaluaties bleek dat hij de scheiding zag als een existentiële bedreiging, wat leidde tot de overtuiging dat hij zijn gezin alleen kon “redden” door in te grijpen op gruwelijke wijze.

De moord

In de vroege ochtend van 13 september liep Van den D. van zijn woning in Middelburg naar de boerderij van de familie Cijsouw. Bewapend met een mes, vol van wanhoop en wrok, betrad hij het erf. Daar trof hij Henk Cijsouw aan, die hij zonder waarschuwing tientallen keren met een mes stak. Cijsouw overleed vrijwel direct aan zijn verwondingen.

Zijn dochter, de ex-vrouw van Van den D., was getuige van de aanval. In paniek vluchtte ze naar binnen, waar ze zich opsloot in de badkamer. Van den D. probeerde de deur te forceren en riep dat hij ook haar en haar zus wilde vermoorden. Gelukkig wist ze stand te houden tot de politie arriveerde en hem arresteerde. In zijn rugzak trof men een lijst aan van familieleden die hij wilde doden.

Psychologisch onderzoek

Tijdens het strafproces werd duidelijk dat Van den D. volledig ontoerekeningsvatbaar was ten tijde van zijn daad. Uit diepgaand psychologisch onderzoek bleek dat hij handelde vanuit een psychose-achtige toestand, gecombineerd met zware persoonlijkheidsstoornissen. Hij was in zijn denkwereld volledig overtuigd van de noodzaak van zijn handelen, alsof het een “goddelijke missie” betrof.

De rechtbank oordeelde dat hij een gevaar vormde voor de samenleving en dat behandeling onvermijdelijk was. Zijn stoornissen zorgden ervoor dat hij geen onderscheid kon maken tussen realiteit en zijn verstoorde beleving van de situatie.

De rechtszaak en het vonnis

Op 4 april 2022 deed de rechtbank in Middelburg uitspraak. Arie van den D. werd niet veroordeeld tot een gevangenisstraf, maar kreeg tbs met dwangverpleging opgelegd. De rechter oordeelde dat hij geen besef had van de ernst van zijn daden op het moment van de moord en dat langdurige psychiatrische behandeling noodzakelijk was.

Daarnaast werd hij veroordeeld tot het betalen van ruim 300.000 euro schadevergoeding aan de familie Cijsouw. Zijn tbs werd in 2024 met twee jaar verlengd, omdat zijn behandelaren inschatten dat het risico op herhaling nog te hoog was. Van den D. ging akkoord met de verlenging.

Nasleep

De moord heeft diepe wonden geslagen in de familie en gemeenschap van Biggekerke. De rechtszaak bracht niet alleen verdriet, maar ook frustratie over hoe psychisch leed kan escaleren zonder tijdige hulp. De zaak werpt vragen op over de signalering van psychische stoornissen en de rol van hulpverlening, zeker in religieus gesloten gemeenschappen.

Voor de familie Cijsouw blijft het verlies onmetelijk. Henk Cijsouw wordt herinnerd als een toegewijde echtgenoot, vader en grootvader, wiens leven op brute wijze werd afgenomen.