Een onschuldige peuter wordt slachtoffer van een ondenkbare daad

Op 12 februari 1993 werd de tweejarige James Bulger uit Liverpool het slachtoffer van een gruwelijke misdaad die de wereld schokte. De daders? Twee tienjarige jongens, Robert Thompson en Jon Venables. De moord op James was niet alleen schokkend vanwege de brutaliteit, maar ook omdat de daders zelf nog kinderen waren. Het leidde tot diepgaande discussies over jeugddelinquentie, de menselijke psyche en het rechtssysteem.

Wie was James Bulger?

James Patrick Bulger werd geboren op 16 maart 1990 als de zoon van Ralph en Denise Bulger. Hij was een levendige, vrolijke peuter met een kenmerkend lachje en ondeugende ogen. Op de dag van zijn verdwijning was hij met zijn moeder in het New Strand Shopping Centre in Bootle. Terwijl Denise even haar aandacht op de kassa richtte in een slagerij, liep James een paar meter weg. Binnen enkele seconden werd hij door twee oudere jongens benaderd – een moment dat vastgelegd werd op bewakingscamera’s en later de wereld rondging.

De daders: Robert Thompson en Jon Venables

Robert Thompson en Jon Venables waren beiden tien jaar oud en afkomstig uit problematische gezinnen.

• Robert Thompson was de oudste van zeven broers en groeide op in een gewelddadig huishouden. Zijn vader had het gezin verlaten, en zijn moeder was verslaafd aan alcohol. Robert was een meester in manipulatie en had al op jonge leeftijd een crimineel patroon van diefstal en geweld ontwikkeld. Hij was charismatisch, intelligent en had een intimiderende invloed op anderen.
• Jon Venables kwam uit een instabiel gezin met veel huiselijke problemen. Hij was emotioneel instabiel en had gedragsproblemen op school. Hij werd vaak gezien als een meeloper en was beïnvloedbaar, vooral onder de druk van dominantere figuren zoals Thompson.

Samen spijbelden ze vaak en zwierven door Liverpool. Op 12 februari 1993 hadden ze een plan: ze wilden een jong kind ontvoeren. Eerder die dag hadden ze geprobeerd een ander kind mee te nemen, maar die poging mislukte. Toen ze James Bulger zagen, grepen ze hun kans.

De ontvoering en moord

Na James’ ontvoering begonnen Thompson en Venables aan een kilometerslange tocht met het jongetje. Onderweg werden ze gezien door tientallen getuigen. Sommige mensen maakten zich zorgen, maar omdat de jongens kalm leken en James niet hard huilde, grepen ze niet in.

Tijdens de wandeling begonnen de mishandelingen. De jongens schopten James en sloegen hem in zijn gezicht. Hij huilde om zijn moeder, maar de daders trokken hem verder mee. Ze brachten hem uiteindelijk naar een verlaten spoorlijn in Walton.

Daar begonnen de martelingen. De jongens gooiden verf in zijn ogen, sloegen hem met stenen en een ijzeren staaf en schopten hem herhaaldelijk. Ten slotte gooiden ze een zwaar stuk metaal op zijn hoofd, wat fatale verwondingen veroorzaakte. Nadat ze dachten dat hij dood was, legden ze hem op de spoorlijn en bedekten hem met stenen, hopend dat een passerende trein zijn dood op een ongeluk zou laten lijken. Later werd bevestigd dat James al overleden was voordat de trein zijn lichaam raakte.

Het politieonderzoek en de arrestatie

De moord veroorzaakte een nationale schok. De politie verspreidde beelden van de twee jonge daders en vroeg de bevolking om hulp. Na een tip werden Thompson en Venables snel geïdentificeerd en gearresteerd.

Tijdens de verhoren probeerden de jongens aanvankelijk de schuld op elkaar af te schuiven. Thompson bleef kalm en berekend, terwijl Venables emotioneel instortte en uiteindelijk toegaf. Gedurende het proces werd duidelijk dat beide jongens wisten wat ze hadden gedaan en hun daden probeerden te verbergen.

Het proces en de psychologische analyse

Het proces begon in november 1993 en werd breed uitgemeten in de media. De rechtbank behandelde de jongens als volwassenen, ondanks hun leeftijd. Ze werden schuldig bevonden aan moord en kregen de status van de jongste veroordeelde moordenaars in de Britse geschiedenis.

Psychologen die de zaak onderzochten, waren verdeeld over de motieven en de psychologische staat van de jongens.

• Thompson werd gezien als de leider – een intelligente, maar koude en berekende jongen die weinig spijt toonde. Sommige experts vermoedden dat hij een psychopatische aanleg had.
• Venables was emotioneel labiel en leek overweldigd door de situatie. Hij had last van driftbuien en paniekaanvallen na de arrestatie, wat suggereerde dat hij door Thompson was beïnvloed.

Het precieze motief blijft onduidelijk. Sommige deskundigen geloven dat het een combinatie was van sadisme, groepsdruk en een verlangen om macht te voelen. Anderen denken dat Thompson en Venables de ernst van hun daden niet volledig begrepen.

Veroordeling en vrijlating

De jongens werden veroordeeld tot een minimale straf van acht jaar, later verlengd tot tien jaar. Dit veroorzaakte publieke woede, aangezien velen vonden dat de straf te licht was. In 2001 werden beide jongens op 18-jarige leeftijd vrijgelaten met nieuwe identiteiten en strikte voorwaarden.

Na hun vrijlating leidde Robert Thompson een teruggetrokken leven en bleef hij buiten de media-aandacht. Jon Venables daarentegen werd meerdere keren opnieuw gearresteerd, onder andere voor het bezit van kinderporno. In 2017 werd hij opnieuw veroordeeld en zit hij sindsdien in de gevangenis.

Nasleep en blijvende impact

De moord op James Bulger blijft een van de meest schokkende misdaden in de Britse geschiedenis. De zaak leidde tot hervormingen in het jeugdstrafrecht en roept nog steeds vragen op over de natuur van kwaad, de invloed van opvoeding en de vraag of kinderen volledig verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor hun daden.

Voor de familie van James blijft het verdriet ondraaglijk. Zijn moeder, Denise Fergus, heeft zich jarenlang ingezet om zijn herinnering levend te houden en pleit nog steeds voor strengere straffen voor jonge criminelen.

Meer dan 30 jaar later is de naam James Bulger nog steeds synoniem met een van de meest tragische en verontrustende moorden uit de moderne tijd.