Inleiding

Op 6 oktober 1998 werd de 21-jarige Matthew Shepard, een student aan de Universiteit van Wyoming, op brute wijze mishandeld en achtergelaten om te sterven in de buitenlucht. De aanval, gepleegd door Aaron McKinney en Russell Henderson, werd wereldwijd berucht als een van de meest gruwelijke haatmisdrijven tegen een homoseksueel persoon in de Verenigde Staten. De zaak bracht kwesties rondom discriminatie en geweld tegen de LGBTQ+-gemeenschap onder de aandacht en leidde uiteindelijk tot belangrijke wetswijzigingen in de VS.

De avond van de aanval

Op de avond van 6 oktober was Matthew Shepard in de Fireside Lounge, een bar in Laramie, Wyoming. Daar ontmoette hij McKinney en Henderson, twee lokale jongemannen. Volgens getuigen verklaarden de mannen later dat ze Shepard als een gemakkelijk doelwit zagen en besloten hem te beroven. Shepard, die klein van postuur was en slechts 48 kilo woog, zou zich niet goed kunnen verdedigen.

McKinney en Henderson boden Shepard een lift aan in hun pick-uptruck, en hij ging nietsvermoedend met hen mee. In plaats van hem veilig naar huis te brengen, reden de twee daders naar een afgelegen gebied buiten de stad. Daar sloegen ze Shepard herhaaldelijk met de kolf van een pistool, waardoor hij ernstig hoofdletsel opliep. Later zou McKinney opscheppen over hoe hij Shepard’s schedel had ingeslagen met zijn pistool. De mannen bonden hem vervolgens met zijn handen aan een hek vast en lieten hem achter in de ijzige kou van de nachtelijke prairie.

De ontdekking van Shepard

Bijna 18 uur later, op de ochtend van 7 oktober, fietste een passerende mountainbiker door het afgelegen gebied en ontdekte Shepard. In eerste instantie dacht de fietser dat hij een vogelverschrikker zag, maar bij nadere inspectie zag hij het zwaargehavende lichaam van de jonge student. Shepard was nog in leven, maar hij was ernstig onderkoeld en kon niet meer praten. Hij werd met spoed overgebracht naar een ziekenhuis in Laramie en later naar een gespecialiseerd traumacentrum in Fort Collins, Colorado.

Artsen stelden vast dat Shepard’s schedel op meerdere plaatsen was gebroken en dat hij ernstig hersenletsel had. Ondanks intensieve medische zorg was de schade onherstelbaar. Op 12 oktober 1998, zes dagen na de aanval, overleed Matthew Shepard zonder ooit bij bewustzijn te komen.

De arrestatie en rechtszaak

De politie arresteerde McKinney en Henderson kort na de aanval. Beiden probeerden aanvankelijk hun betrokkenheid te ontkennen, maar belastend bewijs, waaronder Shepard’s bebloede portemonnee en schoenen die in hun bezit werden gevonden, wees in hun richting.

Tijdens de rechtszaak beweerde McKinney’s verdediging dat de aanval een impulsieve daad was, ingegeven door woede en drugsgebruik. Ze introduceerden wat later bekend werd als de “homopanieverdediging” – het argument dat McKinney boos en in paniek was geraakt nadat Shepard seksuele avances zou hebben gemaakt. Dit argument werd breed veroordeeld door mensenrechtenorganisaties en speelde uiteindelijk geen rol in de veroordeling.

Russell Henderson koos ervoor om schuld te bekennen om de doodstraf te vermijden en werd veroordeeld tot twee opeenvolgende levenslange gevangenisstraffen zonder kans op voorwaardelijke vrijlating. McKinney werd ook veroordeeld tot een dubbele levenslange gevangenisstraf.

Nationale impact en wetswijzigingen

De moord op Matthew Shepard veroorzaakte nationale en internationale verontwaardiging. In de VS leidden de protesten en discussies tot een hernieuwde focus op haatmisdrijven en LGBTQ+-rechten. Shepard’s ouders, Dennis en Judy Shepard, richtten de Matthew Shepard Foundation op, een organisatie die zich inzet voor onderwijs en bewustwording rondom discriminatie en haatmisdrijven.

Een van de grootste doorbraken kwam in 2009, meer dan tien jaar na de moord, toen de Amerikaanse overheid de “Matthew Shepard and James Byrd Jr. Hate Crimes Prevention Act” aannam. Deze wet breidde de definitie van haatmisdrijven uit en zorgde ervoor dat federale autoriteiten misdrijven op basis van seksuele geaardheid, genderidentiteit, en handicap konden vervolgen.

Recente ontwikkelingen

Hoewel de moord al meer dan 25 jaar geleden plaatsvond, blijft de zaak invloedrijk. In september 2024 diende Russell Henderson een verzoek in om zijn straf te verminderen, maar de Wyoming Board of Parole wees dit af. Henderson, die in de gevangenis naar verluidt berouw heeft getoond, zal de rest van zijn leven achter de tralies blijven.

Matthew Shepard werd in 2018 bijgezet in de Washington National Cathedral, een eer die zelden wordt gegeven aan een burger. Zijn familie koos deze locatie omdat ze bang waren dat zijn graf anders zou worden geschonden door homofobe tegenstanders.

Conclusie

De moord op Matthew Shepard blijft een pijnlijk symbool van het geweld en de discriminatie waar LGBTQ+-personen wereldwijd nog steeds mee te maken hebben. Zijn tragische dood leidde tot belangrijke veranderingen in de Amerikaanse wetgeving en blijft een katalysator voor de strijd tegen haat en onrechtvaardigheid. Meer dan 25 jaar later leeft zijn nalatenschap voort in de wetgeving, activisme en de voortdurende inzet voor een wereld zonder haatmisdrijven.